Nederland is in de ban van een repressieve aanpak van criminaliteit. Vandaar dit themanummer over punitieve verlangens onder redactie van Cees Maris en Bas van Stokkom.
Frans Jacobs betoogt dat hedendaagse strafpraktijken worden bepaald door een "beschaafde wraakzucht". Het zou getuigen van een "bovenmenselijke morele statuur" om daarvan af te zien. Door te straffen geven we te kennen dat we gedrag onvoorwaardelijk afkeuren. Jacobs gaat ook in op de vraag of een "beschaafde wraakzucht" de doodstraf kan legitimeren.
Volgens Bas van Stokkom is de bloei van hedendaagse punitieve sentimenten in zekere zin een mysterie. Nog nooit waren welvaart en keuzevrijheid zo groot en reikte de emancipatie zo ver. Waarom dan zo sterk vatbaar voor de neiging tot afstraffen? Is dit wellicht eerder het resultaat van een "afgematte" psychische toestand, dan van ressentiment?
Judith Leest gaat op zoek naar de betekenis van ritualiteit in en rondom het strafrecht. Is een hernieuwde ritualisering gewenst? Wat is de betekenis van "reintegrative shaming" tijdens dader-slachtoffer confrontaties? Dit beoogt de dader opnieuw bij de samenleving te betrekken. Maar in welke opzichten kan beschaming onbedoeld culmineren in een exclusieritueel?
Tenslotte schetst Gijs van Oenen de achtergronden van de opkomst van een curieus fenomeen: straf vragen uit zelfbehoud. Volgens de auteur zijn mensen tegenwoordig bepaald geen communicatieve burgers maar eerder door private obsessies gedreven emotiebelevers. Deze beleving culmineert in de wens bestraft te worden omdat alleen zo de autonomie hervonden wordt.
